De ingrediënten

Vet

Er zijn veel soorten vetten. Er zijn dierlijke vetten en plantaardige vetten, verzadigde vetten en onverzadigde vetten. Over het algemeen zijn dierlijke vetten verzadigd en hebben een vaste vorm.
Voor het maken van zeep zijn alle vetten geschikt. Het makkelijkst is waarschijnlijk om plantaardige oliën te nemen zoals olijfolie, zonnebloemolie, kokosolie, … Deze zijn zeer makkelijk verkrijgbaar bij de supermarkt.

Runder- of varkensvet (reuzel) is moeilijk om aan te komen, maar zeker de moeite waard! Deze vetten zijn bij een goede slager te krijgen en maken erg goede zeep.

Afhankelijk van het soort vet of combinaties van vet dat je kiest, zal de zeep andere eigenschappen hebben: hardheid, reiniging, schuimvorming, hydratatie, …
Voor meer informatie, zie eigenschappen van zeep.

Natriumhydroxide/NaOH/caustische soda

Deze stof is sterk basisch (hoge pH waarde). De oplossing wordt natronloog (loog) genoemd. Wij kennen deze stof uit het dagelijks gebruik als bijtende(caustische) soda, ofwel gootsteenontstopper. De stof is erg bijtend en kan ernstige brandwonden veroorzaken. Pas dus op bij het gebruik en laat kinderen er niet bij in de buurt komen! (En pas ook op met je granito /composiet keukenblad. Die kan daar niet zo goed tegen…)

Gootsteenontstopper is te verkrijgen bij de drogist/verfwinkel/bouw materialen zaak. Kijk wat er op de verpakking staat. Staat daar 99% NaOH (Natriumhydroxide) dan heb je de juiste te pakken.

Woord van waarschuwing. Het is sterk bijtend en kan ernstige brandwonden veroorzaken. Doe daarom uiterst voorzichtig! Als je natronloog maakt doe dat dan met koud water. Doe je er warm of heet water op dan maak je kans op een spectaculaire vulkaanuitbarsting. Niet doen dus. Uiteraard geldt dus ook hier: buiten bereik van kinderen houden!
Zorg er ook steeds voor dat je water op de natriumhydroxide doet, maar nooit andersom.

Krijg je nou natronloog op je huid: geen paniek, niets aan de hand. Afspoelen met veel water of desnoods een beetje azijn. Onze huid is taai genoeg om er eventjes tegen te kunnen. Krijg je het in je ogen of slik je (of iemand) het in haast je dan naar een dokter en neem het etiket mee.

Water

Water heb je nodig om de bijtende soda in op te lossen zodat je natronloog krijgt.

Is dat alles? Inderdaad. Dat is alles. Met deze ingrediënten maak je basis zeep. Daarnaast kan je net zoals een recept voor voedsel er naar smaak dingen aan toe voegen. Met name een geurtje is wel lekker bij zeep. Zonder extra geur ruikt zeep, afhankelijk van het soort vet een beetje weeïg.

Additieven

Kruiden

Alle kruiden moeten gedroogd zijn. Lavendel en kamille zijn populair. Je kan ook andere kruiden gebruiken zoals citroengras en eikenmos.

Etherische oliën

Etherische olie is de aromatische of geurende olie die gewonnen wordt uit planten. Ze worden gewonnen uit verschillende delen van een plant, bijvoorbeeld de bloesem, de vrucht, het zaad, de bladeren, de schil, de schors of het hout (van stam, takken of wortels).

Parfum olie kan een mengeling zijn van etherische oliën of artificieel geproduceerd. Van de meeste oliën kan je 15-20 druppels toevoegen bij ongeveer 500 mL olie.

Kleur

Natuurlijke kleurstoffen gebruiken is makkelijk!

Gebruik kaneel of cacao poeder voor een bruine zeep,
Chlorofyl poeder voor groen,
kurkuma voor geel en bieten voor oranje/rood.

Het gebruik van voedselkleurstoffen wordt afgeraden, deze werken niet zo goed voor het gebruik in zeep. Klik hier voor een artikel over natuurlijke kleurstoffen (Engels).

Het keukengerei

Pannetje(s)

Roestvrijstaal of emaille is allemaal goed. Waar je wel voor op moet passen is dat natronloog met een aantal metalen reageert, bijvoorbeeld met aluminium. Ik weet niet of er aluminiumpannetjes zijn, maar als dat het geval is dat zijn ze ongeschikt. Het verpest je zeep en je pannetje.

Weegschaal / maatbeker

Het is best belangrijk om de verhoudingen goed te doen. De bedoeling is uiteraard dat al het vet met alle natriumhydroxide reageert tot zeep. Daarom is een weegschaaltje erg handig.
Voor de mensen die dit ontberen en moeten meten met kopjes en eetlepels kunnen even kijken bij Cup of Kop en bij Eetlepels en theelepels.

Staafmixer

staafmixer Waarom moeilijk doen als het makkelijk kan. Het gebruik van een staafmixer is helemaal niet traditioneel, maar wel erg makkelijk. Je mengsel wordt veel beter gemixed, waardoor de chemische reaktie beter verloopt. Een uur roeren wordt teruggebracht tot een kwartier. Een bijkomend voordeel daarvan is dat je zeepmengsel niet de tijd heeft om af te koelen.

Roerlepel

Een houten, plastic of metalen lepel om het mengsel mee te roeren als het in de pan zit.
een lepeltje

Mal

Als je zeep klaar is dan moet het in een mal worden gestopt om daar hard te worden. De simpelste oplossing is een plastic bakje waarin ijs heeft gezeten of iets dergelijks. Zorg er voor dat de mal een beetje flexibel is zodat je de zeep als deze eenmaal hard is (en dat wordt ie!) er uit kan drukken zoals je een ijsblokje uit een ijsblokmalletje drukt.
Later is er wel een mogelijkheid om ingenieuse mallen van hout te maken maken, of leuke vormpjes van lammetjes of Micky Mouse?.

Thermometer

Verschillende recepten vereisen verschillen temperaturen. Hiervoor is een thermometer handig. Het moet er eentje zijn die niet gelijk uit elkaar knapt als het hem te heet onder de voeten wordt.
Je kan het ook op de gok doen. Zit je er dan naast dan zal een proces langer of korter duren dan staat aangegeven, maar verder zal er niet zo veel veranderen.

Handschoenen en veiligheidsbril

Pro forma zet ik deze er bij. Ik gebruik ze niet. Hoe dan ook, natriumhydroxide blijft link spul en wil nog al eens spetteren en bijten. Ben je er een beetje onzeker over zet dan gewoon een bril op en doe een paar keukenhandschoenen aan. Better safe than sorry.